Afval sorteren in Vlaanderen: wat overal geldt en wat niet
De zeven hoofdfracties in Vlaanderen: wat Vlaams vastligt, wat je gemeente zelf kiest, en de OVAM-cijfers 2025 per fractie en per intercommunale.
Beeld door Trainsgender · CC0, vrij van rechten · via Wikimedia Commons.In dit stuk6 delen · 7 min lezen
In heel Vlaanderen sorteer je dezelfde zeven hoofdsoorten afval: restafval, P+MD, gft, papier en karton, glas, textiel en grofvuil. Welke zak of container je gebruikt, wat die kost en hoe vaak hij wordt opgehaald, beslist je gemeente, meestal samen met haar intercommunale.
De basis is Vlaams, de uitvoering lokaal
Op Vlaams niveau ligt vast welke fracties apart ingezameld worden, binnen welke prijsvork een restafvalzak moet blijven en hoeveel restafval er mag overblijven. Dat laatste staat in het Lokaal Materialenplan 2023-2030, dat de Vlaamse Regering op 26 mei 2023 goedkeurde: tegen 2030 maximaal 100 kg huishoudelijk restafval per inwoner. Het plan volgt het uitvoeringsplan 2016-2022 op.
De uitvoering is lokaal. Elke gemeente heeft een eigen afvalreglement, en de meeste laten de ophaling en het recyclagepark over aan een intercommunale. Ook hoe je betaalt, verschilt. Een gemeente kan de inzameling betalen uit eigen middelen, met een forfaitaire afvalbelasting of met een variabele prijs per zak, per kilo of per lediging (een retributie). Daardoor kan je buurgemeente een ander systeem en andere prijzen hebben dan jij, ook al sorteer je dezelfde dingen.
De zeven fracties en waar ze naartoe gaan
Elke fractie heeft een vaste bestemming. Wat lokaal verschilt, is vooral de vorm (zak, container, bol) en de prijs.
| Fractie | Waar het naartoe gaat | Wat overal hetzelfde is | Wat je gemeente of intercommunale kiest |
|---|---|---|---|
| Restafval | Restafvalzak of container met chip | Alleen wat je niet kunt sorteren; de prijs moet binnen de Vlaamse vork liggen | Zak of container, prijs per zak, kilo of lediging, ophaalritme |
| P+MD | Blauwe zak | De sorteerregels (plastic verpakkingen, metalen verpakkingen, drankkartons) | Prijs van de zak, ophaalritme, enkele kleine regionale afwijkingen |
| Gft | Gft-inzameling van je gemeente | Wat als groente-, fruit- en tuinafval telt | Hoe gft wordt ingezameld, formaat en prijs van de container |
| Papier en karton | Aan huis, in een doos, samengebonden of in een papiercontainer | Proper en droog papier en karton | Ophaalritme, doos of container |
| Glas | Glasbollen | Lege glazen flessen en bokalen | Waar de bollen staan, of er ophaling aan huis is |
| Textiel | Textielcontainers, kringwinkel, recyclagepark | Kleding, linnen en schoenen apart van het restafval | Waar de containers staan, eventuele ophaling |
| Grofvuil | Recyclagepark of ophaling aan huis | Betalend | De prijs, of er ophaling aan huis is |
Wat niet in een van die zeven past, zoals groenafval, bouwpuin, asbest, kga of elektrische toestellen, breng je naar het recyclagepark. Piepschuim hangt af van de soort: lees piepschuim: blauwe zak of recyclagepark?.
Voor de blauwe zak loont het om de regels goed te kennen. Van de 26,48 kg P+MD die in 2025 per inwoner werd ingezameld, was 5,53 kg residu: materiaal dat na het sorteren niet gerecycleerd kon worden. Dat is ongeveer een vijfde van de inhoud. Wat wel en niet mag, staat in wat mag in de blauwe zak?. Voor de gft-container lees je wat mag in de gft-container.
Wat je gemeente zelf kiest: zak, container, prijs, frequentie
Vier dingen bepalen hoe sorteren er bij jou thuis uitziet: het systeem, de prijs, de manier van betalen en het ophaalritme.
- Zak of container. Sommige gemeenten werken met restafvalzakken, andere met een container met chip die gewogen wordt of per lediging betaalt (diftar). Wat dat voor je gezin betekent, staat in zak of container: wat is goedkoper? en in diftar: wat je per kilo of per lediging betaalt.
- De prijs. Vlaanderen legt een vork vast en indexeert die jaarlijks. Binnen die vork kiest je gemeente de prijs. De prijzen per intercommunale staan naast elkaar in wat kost een huisvuilzak in 2026?.
- De manier van betalen. Naast de prijs per zak of per kilo heffen veel gemeenten een forfaitaire afvalbelasting op het aanslagbiljet. Je betaalt dan een vast bedrag per jaar, los van hoeveel afval je buitenzet.
- Het ophaalritme. Hoe vaak restafval, P+MD, papier en gft worden opgehaald, staat op de ophaalkalender van je gemeente. De Recycle!-app toont die per adres, maar zonder prijzen.
Ook het recyclagepark is een lokale keuze: hoe je binnenkomt (eID of toegangskaart), welke fracties gratis zijn en of niet-inwoners welkom zijn. Dat verschilt per intercommunale; de grote lijnen staan in recyclagepark in Vlaanderen.
Je intercommunale vinden
Je intercommunale hangt af van je gemeente. OVAM rapporteert over 23 afvalintercommunales:
EcoWerf, I.VL.A., IDM, IGEAN M&V, ILVA, IMOG, Incovo, Interrand, Interza, Intradura, IOK Afval, IVAGO, IVAREM, IVBO, IVIO, IVM, IVOO, IVVO, Limburg.net, Mirom Menen, Mirom Roeselare, MIWA en Verko.
Daarnaast hebben de stad Antwerpen en Imbogem elk een eigen regeling. In welke regio jouw gemeente valt, zoek je op in welke intercommunale haalt jouw afval op?, met alle 285 gemeenten.
Dat het er 285 zijn en niet langer 300, komt door de fusies van 1 januari 2025: 28 gemeenten smolten toen samen tot 13 nieuwe fusiegemeenten. Woon je in een deelgemeente van zo’n fusie, kijk dan na of de afvalregels van je deelgemeente al gelijkgetrokken zijn met de rest van de nieuwe gemeente. Oude folders en kalenders kloppen niet altijd meer.
Een detail dat telt voor de restafvaldoelen: ILVA, IMOG, Interrand en Mirom Roeselare hebben één gezamenlijke doelstelling voor hun hele regio. Bij de andere intercommunales legt OVAM een doelstelling per gemeente vast.
Hoe Vlaanderen het doet: kilo’s per inwoner per fractie
In 2025 werd in Vlaanderen 420 kg huishoudelijk afval per inwoner ingezameld, waarvan 123 kg restafval. Dat is het laagste restafvalcijfer sinds de start van de metingen in 1991.
Zonder bouw- en sloopafval en groenafval kwam het totaal op 331 kg per inwoner. Van al het huishoudelijk afval werd 70,6% apart ingezameld, en 63,8% werd effectief gerecycleerd, gecomposteerd of vergist.
De tabel hieronder geeft de Vlaamse gemiddelden per fractie. De kolom “gezin van vier” is gewoon maal vier gerekend, als ijkpunt om je eigen gezin naast te leggen.
| Fractie | Kg per inwoner, 2025 | Gezin van vier, per jaar | Ter vergelijking |
|---|---|---|---|
| Restafval | 123,35 | 493 kg | 150,02 kg in 2016; doel 2030: 100 kg |
| P+MD | 26,48 | 106 kg | 14,52 kg in 2016 |
| Gft | 43,89 | 176 kg | 47,38 kg in 2024 |
| Groenafval | 47,75 | 191 kg | |
| Papier en karton | 48,56 | 194 kg | 65,23 kg in 2016 |
| Verpakkingsglas | 27,36 | 109 kg | |
| Textiel | 7,38 | 30 kg | stijgt, terwijl Vlaanderen een daling nastreeft |
Bron: OVAM, Huishoudelijk afval in Vlaanderen in 2025 (oktober 2026).
Een paar dingen vallen op. Het restafval zakte sinds 2016 met bijna 27 kg per inwoner, maar om het doel van 100 kg te halen moet er tegen 2030 nog ruim 23 kg af. Voor een gezin van vier betekent dat ongeveer 400 kg restafval per jaar in plaats van 493 kg. De P+MD-inzameling is sinds 2016 bijna verdubbeld, vooral doordat er meer soorten plastic verpakkingen in de blauwe zak mogen. Van die 26,48 kg was 15,24 kg plastic verpakkingen en zakken. Het gft daalde in 2025; OVAM wijt dat aan het droge jaar, na het natte 2024. Textiel blijft stijgen.
Restafval per intercommunale
De verschillen tussen de regio’s zijn groot: van 87 kg per inwoner bij IOK Afval tot 184 kg bij IVOO.
| Intercommunale | Restafval 2025 (kg per inwoner) | Doel 2030 (kg per inwoner) | Nog te gaan |
|---|---|---|---|
| IOK Afval | 87 | 88 | doel al gehaald |
| EcoWerf | 88 | 83 | 5 kg |
| IVBO | 147 | 125 | 22 kg |
| IVOO | 184 | 158 | 26 kg |
Na IOK Afval en EcoWerf volgen ILVA (92 kg), Interza (93 kg) en IGEAN (97 kg) als regio’s met het minste restafval. IVBO en IVOO hebben het meeste. Het doel per regio verschilt van de Vlaamse 100 kg: elke intercommunale of gemeente heeft een eigen doelstelling. Ook binnen een regio lopen de cijfers uiteen: in Olen, in het werkingsgebied van IOK, bleef in 2025 amper 69 kg restafval per inwoner over.
Het volledige OVAM-rapport met de cijfers per intercommunale en per gemeente staat op de site van OVAM (pdf, cijfers nagekeken op 21 november 2026).
Zoek je gemeente of je voorwerp
Voor de regels in je eigen straat tik je op de homepage je gemeente in. De gemeentepagina toont je intercommunale, hoe elke fractie wordt opgehaald, de prijs van de restafvalzak of container, het recyclagepark en het OVAM-cijfer van je gemeente, telkens met de bron en de datum waarop we het nakeken.
Sta je met een voorwerp in je hand en weet je niet in welke zak het moet, tik het dan in bij de zoekhulp “Welke zak?”. Die vertrekt van de Vlaamse sorteerregels en vermeldt erbij waar je regio afwijkt.
Veelgestelde vragen
Zijn de sorteerregels in heel Vlaanderen dezelfde?
De fracties en de Vlaamse doelen zijn overal dezelfde. Welke zak of container je gebruikt, wat die kost en hoe vaak hij wordt opgehaald, beslist je gemeente in haar eigen afvalreglement, meestal samen met de intercommunale.
Hoeveel restafval heeft een Vlaming gemiddeld?
In 2025 was dat 123 kg per inwoner (123,35 kg), volgens OVAM. In 2016 was het nog 150 kg.
Wat is het Vlaamse doel voor restafval?
Het Lokaal Materialenplan 2023-2030 mikt op maximaal 100 kg huishoudelijk restafval per inwoner in 2030.
Hoeveel afvalintercommunales zijn er in Vlaanderen?
OVAM rapporteert over 23 afvalintercommunales. Daarnaast hebben de stad Antwerpen en Imbogem elk een eigen regeling.
Welke intercommunale heeft het minste restafval?
In 2025 had IOK Afval (Kempen) het minste restafval: 87 kg per inwoner. IVOO had het meeste: 184 kg.